ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΛΙΜΕΝΑΡΙΩΝ
“ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ”
Loading...    Please wait.

Το χωριό Κάστρο

 

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος  Λιμεναρίων διοργάνωσε στις 30 Ιανουαρίου 2004, στην αίθουσα  του, ενημερωτική ημερίδα με θέμα «Το χωριό Κάστρο: Ιστορία, Αρχιτεκτονική, Παράδοση και σύγχρονη προοπτική» και εισηγητές την Αρχαιολόγο κ. Δαδάκη Σταυρούλα την Αρχιτέκτονα κ.Αγγελούδη-Ζαρκάδα Σαπφώ και τον Σχολικό Σύμβουλο-Ερευνητή κ. Αυγουστίδη Γιώργο.

Loading...
Please wait.

 

Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΟΙΚIΣΜΟΣ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΘΑΣΟΥ

 

 Ο οικισμός του Κάστρου, βρίσκεται στο κέντρο του νησιού, σε υψόμετρο 500μ. που είναι το ανώτερο για θασίτικο χωριό. Στα ΝΑ υπάρχει φυσική οχυρή θέση, όπου σύμφωνα με επιγραφή, το 1403 Κωνσταντινοπολίτες έκτισαν κάστρο για να ελέγξουν τη νότια πλευρά του νησιού.


Η μορφή και η οικονομία του οικισμού

Ο οικισμός αναφέρεται ως Νεόκαστρο για πρώτη φορά από τον Κυριάκο Αγκωνίτη που το 1444-5 περιηγήθηκε το νησί. Μετά την τουρκοκρατία αναφέρεται ως Υenihisar στις απογραφές του 1519, 1550, 1569/70, 1601,1626/27,1670, 1830/31.

Η επιλογή της θέση του Κάστρου συνδυάζει, την αθέατη από τη θάλασσα ορεινή δυσπρόσιτη περιοχή, για προστασία από τους πειρατές που είχαν ως ορμητήριο το νησί, την ύπαρξη νερού σε κοντινή απόσταση για την υδροδότηση τους, τον σωστό προσανατολισμό κατά προτίμηση το νότο, αλλά και την προστασία από τους ανέμους. Η μορφή οργάνωσης της προσαρμόζεται στις δυνατότητες του εδάφους και είναι κεντρική, γύρω από την πλατεία.

Οι κάτοικοι τα πρώτα χρόνια της τουρκοκρατίας ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία και την αμπελουργία. Συμπληρωματικά ασχολούνται και με τα μελίσσια, τις ελιές, βρώμη, τα σύκα, κουκούλια, όσπρια, καρύδια, αμύγδαλα, λινάρι, βελανίδια, πίσσα. Τα τελευταία χρόνια η αμπελουργία λόγω της
φυλοξήρας που έπληξε το νησί υποχώρησε υπέρ της ελιάς.

Περιγραφή του σπιτιού

Το παραδοσιακό σπίτι του χωριού είναι συνήθως χτισμένο παράλληλα και σπάνια κάθετα προς την κλίση του εδάφους. Έχει ορθογώνια ή τετράγωνη κάτοψη, αλλά μερικές φορές συνθετότερη, όταν είναι αρχοντικό Το ισόγειο, το κατώι, είναι αποθήκη για το κρασί, το λαδί, τις ελιές, και τις άλλες σοδειές ή στάβλος για τα ζώα. Εδώ στεγάζεται και ο αργαλειός. Είναι μονόχωρο ή χωρίζεται σε δυο επιμήκεις χώρους με πέτρινο μεσότοιχο. Ανοίγματα-πολεμίστρες αερίζουν τους χώρους. Μερικές φορές, στο ισόγειο, παράλληλα με τους αποθηκευτικούς χώρους, υπάρχει και δωμάτιο.

Εσωτερική ξύλινη σκάλα ή εξωτερική πέτρινη οδηγεί στον όροφο. Ο όροφος έχει τους εξωτερικούς τοίχους πέτρινους και πολλές φορές τη πρόσοψη από τσατμά. Ο μεσότοιχος του ισογείου υψώνεται μέχρι τη στέγη την οποία και στηρίζει. Οι εσωτερικοί τοίχοι είναι από τσατμά.

Τα σπίτια αρχικά είχαν σε πρόσοψη στον όροφο χαγιάτια, χώρους στεγασμένους αλλά ανοικτούς κατά μία ή δυο πλευρές και ένα ή δύο δωμάτια πίσω, με παράθυρα στα χαγάτια, χωρίς βέβαια να λείπουν και τα μονόχωρα οικονομικά σπίτια χωρίς χαγιάτι. Με το πέρασμα του χρόνου, τα χαγιάτια, όπου η διαβίωση τον χειμώνα ήταν δύσκολη, κλείστηκαν και αντικαθιστάθηκαν από τις σάλες. Σπίτια με χαγιάτια, δύσκολα ανιχνεύονται σήμερα. Τα σπίτια με σάλα έχουν σαχνισιά, προεξοχές, παράληλλες προς την κάτοψη μερικές φορές πολύ έντονες, ή μικρά ξύλινα μπαλκόνια. Όψιμα εμφανίζονται και τα αδελφομοίρια, σπίτια που είναι χωρισμένα σε δυο ίσα τμήματα στο ισόγειο και στον όροφο, προορισμένα για δυο αδέλφια με κοινό πέτρινο μεσότοιχο για οικονομία..

 

Σαπφώ Αγγελούδη-Ζαρκάδα, Αρχιτέκτων

 

       ΚΑΣΤΡΟ 1895.Μια περίπτωση κοτσαμπασισμού.

 

Η πολιτική και οικονομική ζωή της Θάσου στα χρόνια της τελευταίας δεκαετίας του 19ου αιώνα αναστατώνεται από διάφορες επεμβάσεις της Αιγυπτιακής Διοίκησης.
 

Οι κομματικές διενέξεις έχουν οξύνει την ανταγωνιστική διάθεση των θασίων αλλά και την τάση τους για πολιτικολογία.
 

Ο De Launay   διαπιστώνει σε κάθε χωριό την ύπαρξη δυο αντίθετων κομμάτων με τους αρχηγούς των και την τάση τους για πολιτικολογία. Ατέλειωτες-γράφει- είναι οι συζητήσεις τους γύρω από ασήμαντα τοπικά ζητήματα ή γύρω από σοβαρά διεθνή, π,χ. για τη θέση μιας βρύσης, για τον ανταγωνισμό Αγγλίας-Γαλλίας κ.λ.π.
 

Στο Κάστρο ο ανταγωνισμός των δυο κομμάτων, με αρχηγό τον προεστό Αναστάση Ιατρό ή Αυγουστή του ενός και με τους δημογέροντες  Δημ. Παπαβασιλείου, Ιωάν. Παπαγεωργίσυ και Ιωάν. Παπαΐωάννου του άλλου, έφτασε σε επικίνδυνο σημείο, με ξυλοδαρμούς και απόπειρες δολοφονίας.
 

Οι προεστοί με αναφορές των προς την Αιγυπτιακή Διοίκηση καταγγέλουν ο ένας τον άλλον   και επιδίδονται πράγματι σε άσκοπη φλυαρία και πολιτικολογία.
 

Τον ανταγωνισμό αυτό στο Κάστρο και την κατάσταση που επικρατούσε την κρίσιμη αυτή δεκαετία μπορούμε να παρακολουθήσουμε ανάγλυφα μέσα από τρείς αναφορές της περιόδου αυτής που έχουν διασωθεί στο αρχείο της οικογένειας Αναστασιάδη.

 

                      Αυγουστίδης Γιώργος, Σχολικός Σύμβουλος

 

 

Ο ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΣΤΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΠΟΧΗ

 

Με την πτώση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και την ίδρυση της βυζαντινής, αρχίζει και για τη Θάσο η μεσαιωνική περίοδος της ιστορίας της ,η οποία αποτελεί περίοδο σκοτεινών αιώνων. Από τον 6° αιώνα μ.Χ. και μετά το νησί σταδιακά παρακμάζει και μόνον ο απόηχος της ακμής του απομένει στο προσωνύμιο «Χρυσή» που της αποδίδουν οι βυζαντινοί συγγραφείς.
 

Οι ελάχιστες πληροφορίες που σώζονται αναφέρονται σε μεμονωμένα γεγονότα τα οποία αδυνατούν να δώσουν μια συνολική εικόνα της ιστορίας του. Την έλλειψη πληροφοριών από τις πηγές επιτείνει και η έλλειψη μνημείων. Τα βυζαντινά μνημεία που σώζονται σε ολόκληρο το νησί είναι ελάχιστα, σε αντίθεση με τον πλούτο των μνημείων που διαθέτουμε για την αρχαία εποχή Έτσι οι γνώσεις που διαθέτουμε για την μεσαιωνική ιστορία του νησιού και επομένως και του Κάστρου είναι ελάχιστες και αποσπασματικές. Το τοπωνύμιο Κάστρο αναφέρεται για πρώτη φορά σε έγγραφα του τέλους του 13ου αιώνα απ' όπου γνωρίζουμε ότι η μονή Μεγίστης Λαύρας κατείχε μετόχι του Αγίου Αθανασίου. Στον επόμενο αιώνα τοποθετείται η οργανωμένη οίκηση του χώρου. Σύμφωνα με τρεις επιγραφές, εντοιχισμένες σήμερα στην εκκλησία του μεταβυζαντινού οικισμού, στα 1403 οχυρώθηκε με περίβολο, ενώ στα 1414/1416 το κάστρο ενισχύθηκε από τους Γατιλούζιους. Μια τρίτη επιγραφή θεωρείται ότι αναφέρεται σε ανέγερση κατοικίας από τον Ουμπέρτο Γκριμάλντι. Στα 1444-5 συμπεριλαμβάνεται από τον Κυριάκο Αγκωνίτη. ανάμεσα στους τέσσερις κύριους οικισμούς του νησιού. Τον 16°αιώνα αναφέρεται ως Γενή Χισάρ και είναι από τα ακμάζοντα χωριά της Θάσου. Η επιλογή της θέσης δικαίωσε τους πρώτους οικιστές, δεδομένου ότι ως τα τέλη του 18ου αιώνα. ήταν ο πρωτεύων οικισμός της Θάσου.

Η σημερινή μορφή του οικισμού ανάγεται στα τέλη 18ου/αρχές 19ου αιώνα.
 

Σταυρούλα Δαδάκη

12η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Καβάλας