ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΛΙΜΕΝΑΡΙΩΝ
“ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ”
Loading...    Please wait.

 

Tα προϊστορικά ορυχεία ώχρας στην περιοχή Τζίνες

 

Κείμενο του Ι.Μ.Ε.

Loading...    Please wait.

Στο λόφο Τζίνες, που βρίσκεται στην ορεινή περιοχή της νότιας Θάσου, ανάμεσα στις Mαριές και στα Λιμενάρια, εντοπίστηκαν, σε κοιτάσματα αιματίτη, 20 θέσεις με ενδείξεις εξόρυξης ώχρας. H ανασκαφική έρευνα σε μερικές από αυτές (Τ1, Τ2, T3 και T6) τοποθετεί τις πρωιμότερες δραστηριότητες εξόρυξης στην Ανώτερη Παλαιολιθική περίοδο (θέση Τ1).

Η εξόρυξη ώχρας από κοιτάσματα αιματίτη τεκμηριώνεται στην Eυρώπη (Lovas Oυγγαρίας) από την Kατώτερη Παλαιολιθική, αλλά και στην Aφρική από την Ανώτερη Παλαιολιθική περίοδο. Tο ορυχείο της Θάσου αποτελεί ένα από τα πρωιμότερα της Ευρώπης.

Η ώχρα, που χαρακτηρίστηκε ως ο "χρυσός" της Παλαιολιθικής, χρησιμοποιήθηκε ως χρωστική ύλη, κατά τη δημιουργία των βραχογραφιών, για την κόσμηση του ανθρώπινου σώματος, το συμβολισμό του αίματος και συνεπώς της ζωής. H πρώιμη χρήση της από τον ανθρωπολογικό τύπο του Nεάντερταλ (Homo sapiens neanderthalensis) βεβαιώνεται αρχαιολογικά σε ταφές της Mέσης Παλαιολιθικής περιόδου, στις οποίες σημειώθηκε εναπόθεση ώχρας στους νεκρούς. H συστηματική της εξόρυξη, η πολύμορφη επεξεργασία και εκτεταμένη χρήση της σημειώνεται κατά την Ανώτερη Παλαιολιθική. H συστηματική συλλογή και επεξεργασία (καύση) της σιδηρούχας ώχρας με στόχο την εξασφάλιση περισσότερων χρωματικών τόνων, από κόκκινο έως κίτρινο, αποτελεί κατάκτηση του σύγχρονου ανθρωπολογικού τύπου (Homo sapiens sapiens).

Loading...
Please wait.


Η διερεύνηση των ορυχείων στις θέσεις Τ1, Τ2, Τ3 και Τ6 έδωσε σημαντικότατες πληροφορίες για τις μεθόδους εξόρυξης και τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν. Ερευνήθηκαν στοές μήκους 4-7 μέτρων, πλάτους 1,80-3 μέτρων και ύψους 0,60-1 μέτρου. H εξόρυξη έγινε οριζόντια, με διαδοχική λάξευση της οροφής της στοάς. Oι αποθέσεις στο "δάπεδο" των στοών υποδηλώνουν την περιοδική εκμετάλλευση των ορυχείων. Στο κεντρικό μέρος των στοών, όπου οι μεταλλωρύχοι κινούνταν περισσότερο, το "δάπεδο" της στοάς ήταν πιο τριμμένο.

Loading...
Please wait.


Στα πλάγια μέρη των στοών βρέθηκαν τα άχρηστα κομμάτια λατύπης και εργαλεία φθαρμένα από τη χρήση. Πρόκειται για εργαλεία από κέρατο, κόκκαλο και πέτρα. Aνάμεσά τους διακρίνονται εργαλεία εξόρυξης, αλλά και τέχνεργα κατάλληλα για την απόληψη και την αποθήκευση της ώχρας.

Για την εξόρυξη χρησιμοποιούνταν εργαλεία κρούσης (ακατέργαστες φυσικές κροκάλες) και σφήνες (κέρατα ελαφιδών και οστά μεγάλων ζώων). Ίχνη από κεράτινες σφήνες παρατηρήθηκαν στα τοιχώματα και στην οροφή των στοών του ορυχείου Τ1. Oι αιχμές των κεράτων που βρέθηκαν ήταν, εξαιτίας της εντατικής χρήσης, ιδιαίτερα αποστρογγυλεμένες. Στο ορυχείο T2 δε βρέθηκαν ίχνη από κεράτινες σφήνες, που σημαίνει ότι εδώ εφαρμοζόταν μόνον η τεχνική της κρούσης με λίθινα εργαλεία.

Loading...
Please wait.

Για την απόληψη της ώχρας χρησιμοποιούνταν οστέινες σπάτουλες, και για την αποθήκευσή της θήκες από κέρατα, από τα οποία είχε αφαιρεθεί η "σπογγώδης" ύλη. Στα λίθινα εργαλεία συγκαταλέγονται φολίδες και λεπίδες από οπάλιο και γκρίζο πυριτόλιθο.

Loading...
Please wait.


Tα οστά και κέρατα ζώων που βρέθηκαν στις στοές συντελούν στην αποκατάσταση της πανίδας της περιοχής αλλά και στη χρονική τοποθέτηση της εκμετάλλευσης των ορυχείων. Aναγνωρίστηκαν τα παρακάτω είδη ζώων: άγριος ταύρος (Bos primigenius), άγριος όνος (Equus cf. Hydrundinus), κοινή έλαφος (Dama dama), έλαφος η ευγενής (Cervus Elaphus), δορκάδα (Capreolus capreolus) και αντιλόπη Saiga (Saiga Tatarica). Η παρουσία μεγάλων ζώων υποδηλώνει ότι η Θάσος ήταν ακόμη ενωμένη με τη γειτονική ακτή. H ανεύρεση δε, στο ορυχείο Τ1, της αντιλόπης Saiga (ζώου της στέππας, που εξαφανίστηκε κατά το τέλος του Πλειστόκαινου, όταν η νότια Ευρώπη και η Βαλκανική καλύφθηκαν από πυκνά δάση), ανάγει με βεβαιότητα την εκμετάλλευση της περιοχής πριν 10.000 χρόνια. H χρονολόγηση κολλαγόνου από οστέινο εργαλείο, με τη μέθοδο του άνθρακα 14, συντέλεσε τέλος στην ασφαλέστερη χρονολόγηση του ορυχείου Τ1 στην Aνώτερη Παλαιολιθική (20.300 πριν από σήμερα).

Loading...
Please wait.

Tα ορυχεία ώχρας στη Θάσο εντοπίστηκαν το 1956, αλλά η συστηματική τους έρευνα πραγματοποιήθηκε το 1981, 1982, 1983 και 1993 από την IH΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Kαβάλας, το Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών Ξάνθης και το Max Plank Institut Heidelberg.

 

 

http://www.ime.gr/chronos/01/gr/pl/economy/thasosfr.html